Maranta leuconeura – Jak dbać o Marantę?

Maranta leuconeura to prosty w uprawie kwiat doniczkowy pierwotnie pochodzący z lasów Brazylii (Ameryki Południowej), który uprawia się z uwagi na efektowne piękne wzorzyste liście o charakterystycznym rysunku, jakie wraz z zapadnięciem wieczora unoszą się ku górze, przez co marantę często nazywamy „modlącą się rośliną”. Zjawisko unoszenia liści wieczorem nosi nazwę nyktynastia i jest właściwe dla rodziny roślin z rodzaju marantowatych do których zaliczamy oprócz maranty, również kalatee, stromanthe i ctenanthe. Wszystkie one mają zbliżone wymagania pielęgnacyjne pomimo drobnych różnic anatomicznych pomiędzy gatunkami. Poniższy poradnik o tym jak dbać o marantę w większości pokrywa wymagania zarówno maranty, kalatei i pozostałych przedstawicieli tego rodzaju i jest owocem ponad 8 letnich doświadczeń, jakie zdobyłem w uprawie tych roślin.

Poradnik podzieliłem na praktyczne zagadnienia uprawy, gdzie opisuję w skondensowanej konkretnej formie jak dbać o marantę. Aby przejść do rozwinięcia tematu należy kliknąć w zielony link o nazwie 'Dowiedz się więcej»’.

Gdzie postawić kwiat marantę?

• Miejsce dla maranty powinno być jasne o rozproszonym świetle, chronione od bezpośredniego nasłonecznienia (jasność 1000-4000lx jest optymalna). Gdy maranta będzie stała na bezpośrednio nasłonecznionym miejscu, bardzo szybko na liściach pojawią się poparzenia słoneczne w postaci blaknących kolorów, żółtych smug, żółknących liści lub brązowych suchych plam na liściach. Najbardziej na poparzenia słoneczne, są narażone najmłodsze dopiero rozwijające się liście maranty. Gdy miejsce będzie za ciemne, wzory na liściach będą mniej intensywne, po pewnym czasie maranta zacznie się wyciągać w kierunku światła, a pędy będą cienkie i słabe.
• Temperatura w otoczeniu maranty przez cały rok powinna oscylować między 18-27°C, zimą nie powinna spadać poniżej 15°C. Gdy doniczka z marantą zimą stoi na kamiennym zimnym parapecie, warto izolować doniczkę od zimnego parapetu podkładką z korka lub styropianu, ponieważ bryła korzeniowa maranty jest wrażliwa na chłód. Wychłodzone korzenie maranty łatwo gniją lub nie mogą pobierać składników niektórych składników pokarmowych…
• Kwiat maranta wymaga wysokiej wilgotności powietrza na poziomie 55-80% mierzonych higrometrem w otoczeniu rośliny. Wilgotność powietrza nie powinna spadać poniżej 50% ponieważ suche powietrze jest jednym z głównych powodów zasychania końcówek i brzegów liści oraz sprzyja atakom szkodników takim jak przędziorki lub wciornastki. Zimą gdy wilgotność powietrza spada poniżej 50% zastosuj nawilżacz powietrza, lub postaw marantę na tacy z keramzytem zalanym wodą. Chroń dno doniczki przed wilgocią – pod doniczkę podstaw podstawkę by uniknąć podsiąkania wody od dołu, a w efekcie gnicia korzeni.
• Maranta nie toleruje zimnych ani gorących przeciągów – należy zawsze odstawiać ją od okna zimą na czas wietrzenia mieszkania, by przeciąg nie owiewał jej liści. Zimą maranta nie powinna również stać w pobliżu grzejącego kaloryfera, warto odstawić roślinę więcej niż 3 m od źródeł ciepła. Nie znosi również wyziewów z urządzeń gazowych lub wysokiego stężenia dymu papierosowego w jej najbliższym otoczeniu – może się to objawiać ciemnymi plamami na liściach lub zwijaniem się liści świadczącym w tym przypadku o zatruciu chemicznym.

Jak podlewać marantę?

• Marantę przez cały rok (zarówno latem i zimą) podlewaj wówczas, gdy ziemia na głębokość około 1cm po sprawdzeniu wilgotności palcem, jest już prawie sucha, ledwo wilgotna. Wilgotność podłoża sprawdzaj co 2-3 dni aby ocenić, czy to już czas na podlanie czy jeszcze nie… Podczas podlewania wlewaj wodę równomiernie na podłoże cienkim strumieniem tak, aby dobrze nawilżyć ziemię z każdej strony wokół rośliny. Na doniczkę o rozmiarze 12cm będzie to np. do ok 100ml wody podczas jednorazowego podlania rośliny. Po pół godziny po podlaniu, wylej nadmiar wody z podstawki jeśli się zgromadził, aby zapobiegać gniciu korzeni.
• Podlewamy marantę miękką pozbawioną chloru i wapnia wodą o temperaturze pokojowej. Może to być wystudzona do temperatury pokojowej woda przegotowana. Dobrze sprawdzi się woda destylowana (lub czysta RO) z dodatkiem cal-mag lub woda destylowana / RO zmieszana w stosunku 1:1 z odstałą 24h wodą z kranu. Kategorycznie unikaj podlewania maranty wodą prosto z kranu, ponieważ jest to jedną przyczyn brązowych końcówek, brzegów i plam na liściach.

Jak i czym nawozić marantę?

• Marantę dokarmiaj nawozem mineralnym w płynie NPK + Mikroelementy (uniwersalnym lub dla roślin o ozdobnych liściach), dodawanym do wody co 3-4 podlewanie przez cały rok. Stosuj maksymalnie ½ polecanej przez producenta dawki od wiosny (marzec) do jesieni (październik). W sezonie jesienno-zimowym stosuj ¼ dawki i zapewnij roślinie jak najwięcej światła w tym ciemnym okresie roku, by zapobiegać wyciąganiu się pędów. Gdy nie możesz zapewnić marancie zimą jasnego miejsca (jasności powyżej 700lx), wstrzymaj się z nawożeniem do marca.
• Unikaj stosowania nawozu w pałeczkach, kroplówkach lub granulkach – takie nawozy nie rozprowadzają się w glebie równomiernie i w efekcie mogą poparzyć wrażliwe na zasolenie (wysokie EC w podłożu) korzenie maranty.

Jaka ziemia do maranty oraz kiedy i jak przesadzać marantę?

• Dla maranty najlepiej stosuj gotowe podłoże dostępne w sprzedaży pod nazwą „ziemia dla marantowatych”, „ziemia dla marant i kalatei” lub „ziemia dla roślin wilgociolubnych”. Maranta wymaga pulchnej i żyznej ziemi, która dostarcza zarówno wilgoci jak i tlenu posiadając przy tym dobre właściwości buforowe, to wszystko gwarantuje zdrowie jej delikatnych cienkich korzeni – podłoże dla maranty nie może być ani za mocno zbite, ani za luźne.
• Nie stosuj tzw. bigosu uniwersalnego, ponieważ taka mieszanka często jest za luźna i wysycha zbyt szybko, nie gwarantując delikatnym korzeniom maranty stabilnych warunków wilgotnościowych pomiędzy podlewaniami, prowadząc do ich podsychania i obumierania – w efekcie do osłabienia lub utraty rośliny.
• W uprawie maranty unikaj ziemi uniwersalnej z marketu,ponieważ stosowana samodzielnie, często będzie zbyt zwięzła. Ewentualnie dodaj na 5 garści dobrej jakości (tj. pulchnej ziemi uniwersalnej ze sklepu ogrodniczego lub kwiaciarni) 3 garści włókna kokosowego frakcji 1-3 mm o niskim EC oraz 2 garści perlitu o gradacji 3-6mm. Lub na 7 garści ziemi uniwersalnej 3 garści perlitu, gdy nie masz dostępu do włókna kokosowego.
• Przesadzaj marantę raz w roku oraz od razu po zakupie, można przesadzać marantę od wiosny (luty) do aż późnej jesieni (październik). Unikaj przesadzania jedynie zimą, choć w nagłych przypadkach jak przelanie (gnicie korzeni), można przesadzić również zimą, by ratować roślinę.
• Kwiat maranta jaka doniczka? Maranty lubią niezbyt duże doniczki, dlatego przesadzaj je do doniczki maksymalnie o 2 rozmiary większej (np. jeśli poprzednio roślina rosła w doniczce 12cm to przesadź ją do doniczki 13-14cm średnicy).
• Największym błędem podczas przesadzania maranty jest zbyt drastyczne oczyszczanie korzeni ze starego podłoża, wiążą się z tym późniejsze niepowodzenia w aklimatyzacji maranty po przesadzeniu. Maranty nie znoszą uszkadzania swoich wrażliwych korzeni, dlatego uczulam, by przesadzać marantę ostrożnie osypując z korzeni jedynie tyle ziemi, ile łatwo da się osypać bez rozrywania bryły korzeniowej na siłę.

Jak rozmnożyć marantę?

• Najprościej marantę można rozmnożyć z sadzonek wierzchołkowych i pędowych ukorzenionych w wodzie – choć możliwy jest również podział starszych egzemplarzy podczas przesadzania, ale nie jest tak efektywny jak sadzonki. Rozmnażać marantę można od wiosny do jesieni (luty-wrzesień).
• By rozmnożyć marantę odetnij wierzchołek pędu, który posiada 3-4 dobrze rozwinięte liście. Sadzonki tnij 1cm pod węzłem – czyli zgrubieniem widocznym u nasady liścia. Do cięcia sadzonki użyj ostrego noża (skalpel lub nóż do tapet) ponieważ miejsce cięcia ma być gładkie, by zapobiegać gniciu sadzonki.
• Umieść sadzonki w szklance z odstałą 24h wodą przegotowaną (wystudzoną do temperatury pokojowej). Postaw naczynie z sadzonkami w zacisznym, jasnym i ciepłym (18-25°C) miejscu bez bezpośredniego nasłonecznienia i przeciągów. Korzenie wyrosną z węzła-kolanka (zgrubienia) znajdującego się u nasady najniższego liścia – dolny węzeł podczas ukorzeniania sadzonki, musi być stale zanurzony w wodzie. Wymieniaj wodę sadzonkom co tydzień.
• Po około 3-4 tygodniach, gdy korzenie będą miały 2-3cm – posadź sadzonki po kilka do docelowej doniczki o średnicy 11-12cm. Do posadzenia sadzonek użyj docelowego podłoża w jakie sadzisz dorosłe maranty. Młode posadzone sadzonki pielęgnuj jak dorosłe egzemplarze.

Jakie są najczęstsze problemy z marantą?

• Maranta nie podnosi liści na noc (brak nysktynastii), głównie gdy cierpi na niedobór wody i przesuszenie podłoża, jest narażana na zbyt niską temperaturę lub jasne oświetlenie sztuczne wieczorem albo w ciągu dnia stała w byt jasnym miejscu (jasność powyżej 4000lx) – szok świetlny. Upewnij się, że maranta jest podlewana regularnie po lekkim przeschnięciu podłoża, nie narażaj rośliny na jasne światło wieczorem i niską temperaturę poniżej 18°C oraz zadbaj, aby w ciągu dnia maranta stała w miejscu jasnym o rozproszonym świetle (jasność do 3000-3500lx). Maranta nie podnosi liści na noc również w przypadku przeżywanego szoku w czasie ataku szkodników, po oprysku chemicznym na szkodniki oraz gdy roślina ma uszkodzone korzenie skutek przelania, zbyt drastycznego przesadzania z nadmiernym oczyszczaniem korzeni ze strego podłoża. W takim przypadku po ustąpieniu, uregulowaniu tych czynników środowiskowych maranta powinna w ciągu kilku dni zacząć podnosić liście do góry.
• Brązowienie końcówek i brzegów liści maranty występuje zwłaszcza wówczas, kiedy podlewasz marantę twardą wodą (zbyt dużo wapnia, magnezu oraz fluoru), roślina ma suche powietrze poniżej 50%, stosujesz zbyt często lub zbyt duże dawki nawozu. By rozwiązać problem brązowych końcówek liści maranty podlewaj marantę miękką wodą pozbawioną wapnia, fluoru i chloru, zapewnij roślinie wilgotność powietrza powyżej 50% przez zastosowanie nawilżacza lub postaw marantę na tacy z wilgotnym keramzytem i zastosuj się do zaleceń dotyczących prawidłowego nawożenia (stosuj nawóz w ½ lub ¼ dawki co 3-4 podlewanie).
• Maranta zwija liście w rulon, liście maranty zwijają się wówczas, gdy jest narażona na stres w wyniku długotrwałego przesuszenia, uszkodzenia korzeni np. przez przelanie lub przenawożenie gdy korzenie nie mogą pobierać wody, zimnego lub gorącego przeciągu (zwiększonej transpiracji gdy korzenie nie nadążają w pobieraniu wody lub uszkodzenia liści przez zimno), ataku szkodników (wysysanie soków rośliny) i po oprysku na szkodniki (szok chemiczny) gdy był zbyt agresywny lub o zbyt dużym stężeniu. Podlewaj marantę regularnie gdy ziemia na ok 1cm po sprawdzeniu jej palcem jest już sucha, stosuj nawóz w ½ lub ¼ dawki co 3-4 podlewanie, postaw marantę z dala od zimnych lub ciepłych przeciągów, stosuj opryski na szkodniki w zalecanych przez producenta preparatu dawkach.

Wskazówka dotycząca ratowania roślin marantowatych w każdym przypadku jeśli widzisz, że roślina mocno marnieje, niedomaga lub obumierają jej liście w dużej liczbie na raz… a przyczyną nie są szkodniki (brak małych owadów na liściach) a inny czynnik.

Przesadzenie do nowego podłoża i uprzednie przepłukanie korzeni korzeni maranty wodą destylowaną jest pomocne w przypadku przenawożenia lub ogólnie nadmiaru soli mineralnych w podłożu gdy brązowe końcówki i brzegi liści mocno postępują i jest ich dużo na tyle, że całe liście obumierają w dużej liczbie, lub liście nagle więdną, zwijają się i następnie obumierają, a roślina nie była zalewana i nie gniją jej korzenie.

Przesadzenie do nowego podłoża i wycięcie chorych gnijących korzeni jest pomocne też w przypadku przelania i gnicia korzeni itp. gdy maranta więdnie, ma ciągle liście w dół i zwijają jej się liście pomimo że ma wilgotno, a nawet mokro w doniczce…

• W przypadku, gdy podejrzewasz przenawożenie (nadmiar soli mineralnych w podłożu) możesz przepłukać ziemię w doniczce podlewając ją obficie czystą wodą destylowaną, aż zacznie wypływać przez otwory drenażowe (ilość wody powinna odpowiadać objętości doniczki). Takie przelanie podłoża wodą destylowaną usunie nadmiar soli mineralnych jakie się tam skumulowały powodując brązowienie liści. Po godzinie wyjmij roślinę z doniczki usuwając delikatnie tyle starej ziemi, ile się da bez uszkadzania korzeni! Polej jeszcze raz jej korzenie obficie wodą destylowaną nad wiadrem, by dokładniej wypłukać z nich nadmiar soli mineralnych. Następnie przesadź marantę do nowego podłoża i wstaw roślinę do przezroczystego worka foliowego na tydzień, by ograniczyć transpirację i ułatwić jej ukorzenianie się.
• W przypadku, gdy korzenie maranty zaczęły gnić w wyniku zalania i stagnującej wody w doniczce, przed przesadzeniem maranty do nowego podłoża, opłukaj dokładnie korzenie wodą aby dokładniej sprawdzić ich wygląd i ułatwić sobie usuwanie martwych gnijących korzeni. Odetnij możliwie wszystkie chore korzenie do zdrowej tkanki, następnie spryskaj tak uszkodzony system korzeniowy roztworem wody utlenionej i wody (1 część wody utlenionej 3% + 1 część wody destylowanej) aby odkazić powstałe rany. Następnie przesadź marantę do nowego podłoża i wstaw roślinę do przezroczystego worka foliowego na tydzień, by ograniczyć transpirację i ułatwić jej ukorzenianie się.

Wskazówka…

Jeśli nie wychodzi Ci uprawa maranty w ziemi i często miewasz z nią problemy, spróbuj uprawiać ją w hydroponice – przygotowałem cały artykuł o tym, jak uprawiać marantę w hydroponice.

Jakie są najpopularniejsze szkodniki maranty?

• Przędziorki na marancie można poznać po jasnych odbarwieniach na powierzchni liścia kiedy pojawiają się setki drobnych, żółtawych, jasnych lub srebrzystych kropek. Wygląda to tak, jakby z liścia schodził kolor w postaci malutkich nakłuć. Liście mogą stać się całe matowe od drobnej pajęczynki przypominającej lekką przędzę – przędza widoczna jest zwłaszcza na dolej tronie liści. Liście masowo stają się matowe, szarzeją, żółkną, zwijają się i zaczynają zasychać od brzegów. Młode liście mogą być zdeformowane. Atakowi sprzyja ciepłe i suche powietrze (wilgotność powietrza poniżej 50%). Przed zastosowaniem oprysku na szkodniki, przemyj liście maranty wodą z kroplą mydła potasowego (1 kropla mydła potasowego na pół litra wody destylowanej) tak, aby zmyć jak najwięcej szkodników, przemywając liście mokrym wacikiem – często zmieniaj wacik na nowy. Aby zwalczyć przędziorki na marancie warto zastosować preparat Ortus, Sanium lub Magus. Ważne, aby oprysk powtórzyć po około 7 dniach by zabić nowe pokolenie, które wykluło się z jaj. Opryski stosuj wg. zaleceń na opakowaniu, ewentualnie zapobiegawczo w ciut mniejszej dawce, ponieważ istnieje ryzyko uszkodzenia chemicznego liści, przez co również mogą się one zwijać w rulon.
• Wciornastki na marancie można poznać po tym, że na liściach zauważysz ciemnobrązowe lub czarne, przypominające ruchome, miniaturowe ‘kreseczki-przecinki’ owady. Często szybko uciekają, gdy poruszysz liściem. Mocno porażone liście maranty podwijają brzegi ponieważ wciornastki wysysają z nich soki, ponadto na mocniej zaatakowanych liściach można dostrzec srebrzyste smugi powstałe po żerowaniu wciornastków. Atakowi sprzyja ciepłe i suche powietrze (wilgotność powietrza poniżej 50%). Przed zastosowaniem oprysku na szkodniki, przemyj liście maranty wodą z kroplą mydła potasowego (1 kropla mydła potasowego na pół litra wody destylowanej) tak, aby zmyć jak najwięcej szkodników, przemywając liście mokrym wacikiem – często zmieniaj wacik na nowy. Wciornastki na marancie zwykle są trudne do wytępienia, dlatego warto szybko zastosować systemiczne insektycydy (wnikające w roślinę), np. Mospilan. Stosuj je z ostrożnością, ściśle według instrukcji. Ewentualnie zapobiegawczo w ciut mniejszej dawce, ponieważ istnieje ryzyko uszkodzenia chemicznego liści, przez co również mogą się one zwijać w rulon.

Ciekawostka…

Jak wygląda kwiat maranty i czy maranta kwitnie w domu? Wielu miłośników roślin wpisuje w wyszukiwarkę hasło „maranta kwiat”, szukając tak naprawdę informacji o jej widowiskowych liściach lub o jej uprawie. Warto jednak wiedzieć, że maranta to roślina doniczkowa, która rzeczywiście potrafi zakwitnąć w mieszkaniu! Jej kwiaty są jednak drobne, niepozorne, choć urocze i ciekawe z punktu widzenia botanicznego.

Mam nadzieję, że każdy temat o tym jak dbać o marantę został wyjaśniony w kompleksowy i prosty sposób w powyższym poradniku, aby dostarczyć Ci maksimum informacji o jej uprawie. Maranty to proste w uprawie kwiaty doniczkowe, wymagają tylko zrozumienia ich potrzeb i zastosowania kilku zasad, dzięki którym będą Ci wdzięcznie ruszać liśćmi w rytmie nocy i dnia. Powodzenia w uprawie! 🙂