Maranta to roślina o umiarkowanych, ale specyficznych potrzebach pokarmowych. Jej system korzeniowy jest wrażliwy na zasolenie gleby i ‘poparzenia’ chemiczne, dlatego kluczem do sukcesu jest zasada: lepiej mniej niż za dużo.
Tematy jakie poruszam w artykule:
Potrzeby pokarmowe maranty
Aby zrozumieć potrzeby pokarmowe maranty, musimy przenieść się do jej naturalnego środowiska – poszycia lasów tropikalnych Ameryki Południowej i Środkowej. Maranta rośnie tam w cieniu wysokich drzew, w glebie bogatej w próchnicę (rozkładające się liście, gałęzie itp).
Co to oznacza dla nas?
- Lubi materię organiczną: Jej korzenie są przyzwyczajone do naturalnych, delikatnych składników odżywczych.
- Jest wrażliwa na duże stężenia nawozów: W naturze składniki pokarmowe są uwalniane powoli. Maranta nie jest przystosowana do nagłych uderzeń chemicznych ‘bomb witaminowych’, które serwują niektóre nawozy syntetyczne stosowane w standardowej dawce.
Jakich składników pokarmowych potrzebuje maranta?
Maranta jest rośliną ozdobną z liści, co determinuje jej zapotrzebowanie na makro i mikroelementy. Jej dieta powinna opierać się na trzech głównych ‘filarach’:
1. Azot (N – Nitrogen) – Napęd wzrostu i budulec zieleni
Jest to najważniejszy składnik odpowiedzialny za wzrost wegetatywny (‘masę zieloną’).
Funkcje:
- Jest głównym składnikiem białek, enzymów i chlorofilu (zielonego barwnika).
- Odpowiada za szybki wzrost łodyg i liści.
- Nadaje liściom intensywny, soczysty zielony kolor. To podstawowy składnik odpowiedzialny za wzrost masy zielonej. Maranta potrzebuje go, aby wypuszczać nowe liście i utrzymywać te starsze w dobrej kondycji.
Niedobór: Liście stają się bladozielone lub żółte (szczególnie starsze, dolne liście), roślina przestaje rosnąć (karłowacieje).
Nadmiar:Roślina rośnie bardzo szybko, ale jest wiotka i wybujała, podatna na choroby i szkodniki (np. mszyce).
2. Fosfor (P – Phosphorus) – Energia i korzenie
Fosfor jest niezbędny do magazynowania i przesyłania energii wewnątrz rośliny.
Funkcje:
- Stymuluje rozwój silnego systemu korzeniowego (kluczowe przy przesadzaniu i dla młodych sadzonek). Fosfor jest niezbędny marancie do rozwoju zdrowego systemu korzeniowego, co u maranty – posiadającej dość płytki i wrażliwy system korzeniowy – jest kluczowe.
- Jest niezbędny do zawiązywania pąków kwiatowych, kwitnienia i owocowania.
- Wzmacnia tkanki, co zapobiega wyleganiu roślin.
Dla kogo ważny: Szczególnie dla roślin młodych, budujących korzenie.
Niedobór: Powolny wzrost rośliny, słaby rozwój korzeni. Liście mogą przybierać ciemny, niebieskawo-zielony, a czasem fioletowy/purpurowy odcień (nie mylić z naturalnym ubarwieniem fascinator tricolor lub no-id – spody ich liści).
3. Potas (K – Potassium) – Odporność, gospodarka wodna i sekret ruchu maranty
Potas można nazwać ‘układem odpornościowym’ rośliny. Nie buduje on bezpośrednio tkanek, ale reguluje procesy życiowe.
Funkcje:
- Reguluje gospodarkę wodną (otwieranie i zamykanie aparatów szparkowych) – pomaga roślinie przetrwać okresy suszy. Odpowiada za gospodarkę wodną w roślinie. To on pozwala marancie utrzymywać odpowiedni turgor (ciśnienie w komórkach), co jest niezbędne do wykonywania jej słynnych ‘ruchów modlitewnych’
- Zwiększa odporność na choroby grzybowe, szkodniki i zmiany temperatur.
- Wpływa na wybarwienie kwiatów. Potas wzmacnia również kontrastowe wybarwienie liści – sprawia, że czerwone lub limonkowe żyłkowania są intensywne, a ciemne plamy wyraźne. Oczywiście jest to skorelowane również z optymalną ilością światła, o której sobie powiedzieliśmy w: artykule o oświetleniu, ale potas współdziała ze światłem w wybarwieniu liści.
Niedobór: Brzeżne żółknięcie lub zasychanie liści. Brzegi liści brązowieją i zasychają (tzw. ‘nekroza brzeżna’), łodygi są słabe, roślina szybko więdnie przy braku wody.
Składniki pokarmowe drugorzędne (często pomijane, ale kluczowe)
Zanim przejdziemy do mikroelementów, warto wspomnieć o dwóch pierwiastkach, które są pomiędzy makro a mikro, a są kluczowe w nawozach:
- Magnez (Mg): Jest sercem cząsteczki chlorofilu. Bez magnezu nie ma fotosyntezy. Jego brak powoduje chlorozę (żółknięcie) między nerwami na starszych liściach.
- Wapń (Ca): Budulec ścian komórkowych. Odpowiada za sztywność rośliny i rozwój stożków wzrostu.
Mikroelementy: Witaminy dla maranty
Występują w nawozach mineralnych w śladowych ilościach, ale ich brak (nawet minimalny) prowadzi do poważnych chorób fizjologicznych. W dobrych nawozach są one zazwyczaj w formie chelatów (co ułatwia ich przyswajanie przez roślinę niezależnie od pH gleby).
| Pierwiastek | Symb. | Główne funkcje dla rośliny | Objawy niedoboru |
| Żelazo | Fe | Niezbędne do tworzenia chlorofilu, bierze udział w oddychaniu komórkowym. | Chloroza młodych liści (żółknięcie między nerwami). |
| Mangan | Mn | Uczestniczy w fotosyntezie i aktywuje wiele enzymów. Bierze udział w fotosyntezie (rozpad wody) i przyswajaniu azotu. | Jasne plamy lub cętkowanie na liściach. Często pojawiają się też brunatne lub szare plamy na liściach. |
| Cynk | Zn | Reguluje wzrost, tworzenie hormonów roślinnych (auksyn). Wpływa na wydłużanie się międzywęźli (odległości między liśćmi na łodydze). | Karłowatość liści (tzw. choroba małych liści), skrócenie międzywęźli (liście wyrastają bardzo gęsto obok siebie), chloroza na najmłodszych liściach, zniekształcenie liści. |
| Miedź | Cu | Wzmacnia tkanki, uczestniczy w procesach oddychania i fotosyntezy. Zwiększa sztywność łodyg. | Więdnięcie wierzchołków pędów (nawet przy wilgotnej ziemi), deformacja młodych liści (skręcanie się), czasami niebieskawy odcień liści. |
| Molibden | Mo | Unikalna rola w przemianie azotu. Umożliwia roślinie przekształcenie azotanów pobranych z nawozu w białka. Bez molibdenu roślina może cierpieć na brak azotu, nawet jeśli jest on w glebie. | Łyżeczkowate wygięcie liści, deformacje blaszki liściowej, plamy na starszych liściach. Jest to jedyny mikroelement, którego dostępność spada w kwaśnej glebie (dlatego rzadko brakuje go w typowej ziemi doniczkowej, chyba że jest zbyt bardzo zakwaszona). |
| Bor | B | Kluczowy dla transportu cukrów w roślinie. Wspomaga tworzenie ścian komórkowych i podziału komórek, rozwój kwiatów, pyłku i nasion. | Zamieranie stożków wzrostu (wierzchołków pędu), deformacja młodych liści, kruchość łodyg. |
| Chlor | Cl | Bierze udział w osmozie (pobieraniu wody) i fotosyntezie. | Rzadko spotykany niedobór – może hamować fotosyntezę. Częściej problemem jest nadmiar chloru u roślin wrażliwych jakimi są maranty, co objawia się zasychaniem końcówek liści. Stosuj nawóz bez chlorków. |
| Nikiel | Ni | W małych ilościach wspiera metabolizm azotu i enzym ureazę. | Zahamowanie wzrostu i odkładanie toksycznego mocznika w komórkach. |
Czym nawozić marantę?
Masz do wyboru 2 główne ścieżki: nawozy organiczne-biohumus i mineralne. Najlepiej stosuj je oba, wówczas uzyskasz dobry efekt. Nie łącz ich razem w jednej wodzie, ale używaj na przemian.
Biohumus w płynie (Podstawa)
To najbezpieczniejsza opcja dla delikatnych korzeni maranty. Ryzyko przenawożenia jest tu minimalne (stosuj go w pełnych dawkach podanych przez producenta).
- Biohumus – wermikompost (kwasy humusowe) to absolutny ‘król’ w uprawie marantowatych. Jest to naturalny, organiczny nawóz powstały z przetrawienia materii organicznej przez dżdżownice kalifornijskie.
- Jakie ma zalety: Jest niezwykle delikatny, praktycznie nie da się nim przenawozić rośliny. Oprócz niewielkich dawek NPK (azot, fosfor, potas), zawiera bogactwo pożytecznych mikroorganizmów glebowych, które poprawiają zdrowie korzeni i wpływają regulująco na właściwości podłoża. W efekcie wpływa wzmacniająco na kondycję rośliny.
- Wybieraj biohumus bez ulepszaczy – czyli bez dodatku nawozów sztucznych. Skład NPK Biohumusu to granice ułamków procentów, a nie całych procentów…
Nawóz mineralny w płynie (Niezbędne uzupełnienie)
To syntetyczny, skoncentrowany nawóz w płynie (taki zalecam używać) o precyzyjnie określonym składzie. Wymaga ostrożności w dawkowaniu (stosuj go maksymalnie w połowie zalecanej na opakowaniu dawce, bez względu co napisał producent) oraz uwagi na jego skład:
- Jakie ma zalety: Dostarcza szybkiego i mocnego ‘zastrzyku’ energii pozwalając roślinie na bujny wzrost. Wybieraj te zrównoważone zawierające zarówno podstawowe składniki pokarmowe, jak i mikroelementy (NPK+mikroelementy). Chodzi o to, by dostarczyć roślinie wszystkich potrzebnych pierwiastków w odpowiednich proporcjach.
- Jaki będzie najlepszy: Najlepiej sprawdzi się nawóz zrównoważony np. NPK 5-5-5 + mikroelementy lub z lekką przewagą azotu (N) np. NPK 7-4-6 + mikroelementy. Wybieraj taki, który nie zawiera chlorków (z reguły wiele z popularnych nawozów ich nie zawiera…) W sprzedaży istnieje kilka godnych polecenia znanych marek, niedrogich, ale dobrych standardowych nawozów, które możesz kupić w sklepach ogrodniczych stacjonarnie lub on-line. Unikaj kupowania bardzo tanich nawozów mało znanych marek np. tych oferowanych w dyskontach.
- Dla maranty nie kupuj nawozów w pałeczkach, granulkach lub w tzw. kroplówkach: Stosowanie takiej formy nawozu często skutkuje tym, że składniki pokarmowe nie są rozprowadzane w glebie równomiernie. Występujące miejsca o zwiększonych ilościach soli mineralnych (w okolicy pałeczek lub kroplówek) będą obszarem, gdzie korzenie mogą ulec poparzeniu. Z powodu nadmiernego zasolenia przestają pobierać wodę oraz zamierają. Znacznie lepsze są nawozy w płynie, które rozpuszcza się w wodzie do podlewania, przez co składniki pokarmowe są równomiernie rozprowadzane w całym podłożu.
Kiedy i jak nawozić marantę?
Kluczowa zasada w przypadku nawożenia maranty: To nawozić regularnie, ale bardzo małymi dawkami. Warto łączyć nawożenie biohumusem z nawozem mineralnym, ale nie stosuj ich naraz w tym samym czasie! Znacznie lepiej będzie, jak zastosujesz nawożenie naprzemienne (‘przeplatane’), za chwilę dowiesz się na czym ono dokładniej polega.
Nie kieruj się wskazaniami na opakowaniach typu np. nawozić co tydzień itd… Nie wiele to mówi i jest czasami nielogicznie. Ziemia w doniczkach wysycha w różnym czasie, czasem trwa to właśnie tydzień, czasem trwa to 3-4 dni… Z uwagi na te nieścisłości proponuję prostsze i bardziej logiczne zalecenia.
Schemat nawożenia maranty w sezonie wegetacyjnym (Marzec-Wrzesień):
- Podlanie 1: Woda + Biohumus (budowanie pożytecznej flory bakteryjnej w glebie co wpływa na odporność rośliny i jej wzmocnienie).
- Podlanie 2: Czysta woda (wypłukanie ewentualnego nadmiaru soli mineralnych).
- Podlanie 3: Woda + Nawóz Mineralny (½ dawki – konkretny ‘posiłek’).
- Podlanie 4: Czysta woda (wypłukanie resztek soli mineralnych).
(I powtarzamy cykl)
Schemat nawożenia maranty w sezonie jesienno-zimowym (Październik-Luty):
Zakładając, że zimą podlewasz rzadziej i nawozisz mniejszym stężeniem, cykl z dawką ¼ wyglądałby tak:
- Podlanie 1: Woda + Biohumus (wzmacniamy odporność).
- Podlanie 2: Czysta woda (bufor bezpieczeństwa – wypłukanie ewentualnego nadmiaru soli mineralnych z gleby).
- Podlanie 3: Woda + Nawóz mineralny (¼ dawki – lekkie kompletne dożywienie).
- Podlanie 4: Czysta woda (wypłukanie resztek soli mineralnych).
(I powtarzamy cykl)
Schemat jest prosty, bezpieczny i bardzo zrozumiały.
Rada: Do odmierzania ilości nawozu przyda Ci się precyzyjna miarka np. strzykawka bez igły lub kieliszek z podziałką, ponieważ ilości np. ¼ nawozów mogą oscylować w okolicach 1ml na 1-2l wody.
Uwaga! Ważne wskazówki:
- Podlanie dodatkowe: Jeśli ziemia, w sezonie jesienno zimowym wysycha u Ciebie szybko – podobnie jak wiosną i latem (np. małe doniczki i luźne podłoże w ciepłym, suchym pomieszczeniu), rozszerz cykl o Podlanie 5: przy którym jeszcze raz zastosujesz czystą wodę. To taki margines bezpieczeństwa, ponieważ zbyt częste nawożenie zimą może spowodować ‘wyciąganie się’ pędów (powstaną długie łodygi z małymi, słabymi liśćmi).
- Nigdy nie nawoź mineralnie na suchą ziemię: upewnij się, że podłoże jest leciutko wilgotne, albo najpierw wlej odrobinę czystej wody, a dopiero potem roztwór z nawozem. Nawóz mineralny wylany na ‘wiór’ w doniczce może spalić korzenie.
Kiedy maranty nie nawozić?
- Nie stosuj nawozu mineralnego czasie ataku szkodników lub chorób grzybowych:Wówczas rośliny są osłabione, przeżywają stres związany z ubytkiem soków lub zakażeniem.
- Nie stosuj nawozu również zaraz po przesadzeniu roślin – odczekaj 4-5 tygodni po przesadzeniu, zanim zastosujesz pierwszą dawkę.
- Nawożenie biohumusem nie jest wskazane wówczas, gdy w podłożu zagnieździły się ziemiórki lub skoczogonki, o których dowiesz się więcej w artykule o chorobach i szkodnikach maranty.
Objawy przenawożenia i niedoborów pokarmowych u maranty
Objawy przenawożenia (zbyt dużo soli mineralnych w podłożu):
- Więdnięcie rośliny i zwijanie liści, mimo że podłoże jest wilgotne. To oznaka uszkodzonych, spalonych korzeni, które nie są w stanie pobierać wody, ponieważ podłoże zawiera zbyt dużo soli mineralnych.
- Brązowe, suche, ‘spalone’ końcówki i brzegi liści. To klasyczny objaw, który pojawia się mimo zapewnienia wysokiej wilgotności powietrza.
- Biały lub żółtawy, krystaliczny nalot na powierzchni ziemi lub na zewnętrznej stronie doniczki terakotowej – to wytrącone sole mineralne.
- Żółknięcie i opadanie dolnych liści.
Objawy przenawożenia maranty w skrócie
Maranty bardzo szybko ‘mówią’, że mają dość. Objawy są dość charakterystyczne:
| Objaw | Przyczyna |
| Brązowe końcówki liści mimo wysokiej wilgotności | Zbyt wysokie stężenie soli (wysokie EC) w podłożu. |
| Ziemia pokryta białym nalotem / skrystalizowana | Sól nawozowa osadziła się po odparowaniu wody. |
| Nagłe zwiędnięcie mimo wilgotnej gleby | Chemiczne uszkodzenie korzeni przez zbyt dużą dawkę nawozu mineralnego |
Jak uratować przenawożoną marantę?
W przypadku lekkiego przenawożenia, czyli zasolenia podłoża, objawiającego się osadami na podłożu oraz brązowymi końcówkami liści maranty, warto taką ziemię w doniczce przepłukać, podlewając roślinę znacznie większą ilością wody. Do takiego mocnego przepłukania użyj wówczas czystej wody destylowanej.
- Do przepłukania przygotuj ilość wody odpowiadającą wielkości doniczki i stopniowo porcjami podlewaj ziemię. Woda destylowana odpływając przez otwory drenażowe w dnie doniczki, wypłukuje nadmiar soli z podłoża. Można kilka dni po takim zabiegu przesadzić roślinę do świeżego podłoża, gdy nie była dawno przesadzana.
Przy bardziej zaawansowanych stadiach przenawożenia, (gdy roślina więdnie) nie ma sensu czekać. Należy wówczas jak najszybciej przesadzić roślinę do nowego podłoża, dokładnie przepłukując korzenie wodą destylowaną.
Moim zdaniem jednak – gdy na roślinie występują takie objawy, jak więdniecie z przenawożenia i jest to maranta, która wypuściła na pędzie około 5 liści – będzie z czego zrobić sadzonki. Tak, najlepiej zrobić z niej sadzonki, ukorzenić i mieć nowe silniejsze zdrowe rośliny. Posadzone z nowym systemem korzeniowym do odpowiedniego podłoża. Odetnij sadzonki wierzchołkowe oraz pędowe (przeczytaj poradnik o rozmnażaniu maranty), nawet gdy są zwiędnięte, z dużym prawdopodobieństwem odzyskają turgor po odcięciu i wstawieniu do wody. Nie bój się odmładzać maranty, będzie Ci bardzo wdzięczna. Będzie mniejsza, ale za to zdrowa.
Na przyszłość staraj się stosować do zaleceń dotyczących dawkowania nawozów mineralnych, które opisałem w tym poradniku, a na pewno unikniesz tak drastycznego przenawożenia skutkującego spaleniem korzeni.
Objawy niedożywienia maranty (braku składników pokarmowych):
- Bardzo powolny wzrost w pełni sezonu wegetacyjnego i przy komfortowych warunkach środowiskowych.
- Nowe liście są wyraźnie mniejsze od starszych.
- Bladość liści, kolory są mało intensywne, ‘blade’. Starsze liście mogą żółknąć (to tzw. chloroza). Roślinie brakuje ‘paliwa’ do produkcji barwników i budowy tkanek.
Objawy niedożywienia w skrócie:
| Objaw | Co może brakować |
| Liście bladozielone, spowolniony wzrost | Brakuje azotu |
| Żółknięcie między nerwami (a nerwy pozostają zielone) | Niedobór żelaza (Fe) lub manganu (Mn) |
| Zbyt małe, lub/i zniekształcone nowe liście | Niedobór, azotu, wapnia lub potasu (rzadziej) |
| Kolory wyblakłe, brak kontrastu | Ogólne zubożenie gleby, zwłaszcza w mikroelementy |
Jak uratować niedożywioną marantę?
Zacznij nawozić: Odpowiedź jest prosta. Stosuj się do zaleceń, o których wspomniałem na temat nawożenia, a na pewno roślina zacznie rosnąć zdrowiej. Jeśli używasz tylko biohumusu przez wiele miesięcy, po czasie może brakować mikroelementów – wtedy uzupełnianie samego biohumusu, nawożeniem mineralnym rozwiązuje problem.
Po kilku tygodniach nawożenia wygłodzonej rośliny można już zauważyć pozytywne zmiany tj. lepszy wzrost i wybarwienie rośliny, liście też powinny być nieco większe. Możesz też (ale nie musisz) przesadzić marantę do nowego podłoża, to da jej jeszcze więcej energii, zwłaszcza gdy roślina dawno nie była przesadzana i w doniczce nie ma już miejsca na nowe korzenie. Wówczas po przesadzeniu nie nawóź maranty przez 4-5 tygodni, ponieważ świeże podłoże zawiera wystarczająco dużo składników odżywczych. Po tym czasie dokarmiaj roślinę regularnie.
Reasumując
Nawożenie maranty jest zabiegiem, którym można roślinie bardzo pomóc, ale również zaszkodzić, jeśli będziesz używać zbyt dużego stężenia nawozu mineralnego. Mam nadzieję, że dzięki temu poradnikowi Twoje wątpliwości dotyczące nawożenia zostały skutecznie rozwiane.
